چرا چشم‌پزشک درباره سلامت عمومی شما سؤال می‌کند؟ | دكتر ركسانا گنجى

آیا تا به حال در مطب چشم‌پزشک نشسته‌اید و از خود پرسیده‌اید چرا درباره فشار خون، کلسترول، دیابت، داروهای مصرفی یا حتی سابقه بیماری در خانواده‌تان سؤال می‌شود؟

سؤال کاملاً به‌جایی است.

بیشتر افراد تصور می‌کنند معاینه چشم فقط درباره تاری دید، عینک، لنز تماسی یا تغییر نمره چشم است. برای همین وقتی صحبت از سلامت عمومی بدن پیش می‌آید، کمی تعجب می‌کنند.

من، دكتر ركسانا گنجى، اپتومتریست فارسی‌زبان در کانادا، بارها در مطب برای بیماران توضیح داده‌ام که معاینه چشم بسیار فراتر از «خوب دیدن» است. چشم‌های شما با بقیه بدن در ارتباط‌اند و گاهی نشانه‌هایی از بیماری‌های دیگر را، مدت‌ها پیش از ظاهر شدن علائم، در خود نشان می‌دهند.

به همین دلیل، بررسی سابقه پزشکی شما بخش بسیار مهمی از یک معاینه جامع چشم است.

چشم‌ها از آنچه فکر می‌کنید بیشتر حرف می‌زنند

احتمالاً شنیده‌اید که می‌گویند «چشم آینه روح است». در پزشکی هم معمولاً می‌گوییم چشم می‌تواند پنجره‌ای به بدن باشد.

بر خلاف بسیاری از قسمت‌های بدن، داخل چشم به ما اجازه می‌دهد رگ‌های خونی، اعصاب و ساختارهای حیاتی را مستقیماً و بدون نیاز به جراحی یا آزمایش تهاجمی مشاهده کنیم.

وقتی شبکیه را در ته چشم بررسی می‌کنم، فقط دید شما را نمی‌سنجم؛ به دنبال تغییراتی هستم که ممکن است نشانه برخی بیماری‌های زمینه‌ای باشد، از جمله:

• فشار خون بالا
• دیابت
• کلسترول بالا
• اختلالات گردش خون
• بعضی بیماری‌های عصبی

این به معنی آن نیست که معاینه چشم جایگزین آزمایش‌های پزشک عمومی شماست. اما به این معنی است که چشم‌ها گاهی سرنخ‌های ارزشمندی درباره سلامت کلی بدن در اختیار ما قرار می‌دهند.

چرا درباره فشار خون، دیابت و کلسترول سؤال می‌شود؟

بسیاری از پرسش‌هایی که در ابتدای معاینه مطرح می‌کنم، برای آن است که عوامل خطر شما را بهتر بشناسم و یافته‌های داخل چشم را درست تفسیر کنم.

فشار خون بالا و سلامت چشم

فشار خون بالا روی رگ‌های خونی سراسر بدن اثر می‌گذارد، از جمله روی رگ‌های ظریف شبکیه چشم.

اگر فشار خون بالا برای مدت طولانی کنترل نشود، می‌تواند باعث تنگ شدن، ضخیم شدن یا تغییرات دیگر در این رگ‌ها شود. در معاینه چشم، گاهی این تغییرات قابل مشاهده‌اند.

نکته مهم اینجاست که خیلی از افراد مبتلا به فشار خون بالا هیچ علامت خاصی ندارند و خود را کاملاً سالم احساس می‌کنند.

همین موضوع باعث می‌شود معاینه‌های منظم چشم نقش ارزشمندی در پایش سلامت کلی بدن داشته باشد.

دیابت و چشم

دیابت یکی از شایع‌ترین بیماری‌های سیستمیک است که می‌تواند روی بینایی اثر بگذارد.

افزایش قند خون می‌تواند به رگ‌های ریز داخل شبکیه آسیب بزند و منجر به بیماری‌ای به نام «رتینوپاتی دیابتی» شود.

یکی از چالش‌های بیماری چشمی دیابتی این است که اغلب در سکوت کامل پیشرفت می‌کند. فرد ممکن است هنوز خوب ببیند، اما تغییرات اولیه از قبل در داخل چشم آغاز شده باشد.

به همین دلیل معاینه چشم منظم برای افراد دیابتی بسیار اهمیت دارد. تشخیص زودهنگام به ما این فرصت را می‌دهد که تغییرات را به دقت پایش کنیم و در صورت نیاز، با پزشک معالج شما هماهنگ شویم.

کلسترول و گردش خون

بعضی بیماران تعجب می‌کنند که چرا درباره کلسترول از آنها می‌پرسم.

دلیل آن ساده است: بینایی سالم به گردش خون سالم وابسته است.

وقتی کلسترول باعث تنگ شدن یا انسداد رگ‌های خونی شود، گردش خون در سراسر بدن، از جمله در چشم‌ها، تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

برخی یافته‌های شبکیه ممکن است باعث شود سؤال‌های بیشتری درباره سلامت قلب و عروق، سطح کلسترول یا مشکلات گردش خون مطرح شود.

چشم‌ها به‌تنهایی کار نمی‌کنند؛ آنها بخشی از یک سیستم بزرگ‌تر هستند.

چرا باید بدانیم چه داروهایی مصرف می‌کنید؟

یکی از سؤال‌های پرتکراری که می‌شنوم این است:

«داروهای من چه ربطی به معاینه چشم دارند؟»

پاسخ: ربط بسیار زیادی دارند.

بسیاری از داروها به شکل‌های مختلف روی چشم یا بینایی اثر می‌گذارند. برخی ممکن است باعث خشکی چشم شوند، برخی دیگر روی توانایی فوکوس، اندازه مردمک یا فشار داخل چشم تأثیر بگذارند.

وقتی شما داروهای مصرفی خود را به من می‌گویید، تصویر کلی برای من واضح‌تر می‌شود.

این اطلاعات کمک می‌کند بتوانم تفاوت بین علائمی که از یک بیماری چشمی می‌آیند و علائمی که ممکن است به دارو مربوط باشند را تشخیص دهم.

این موضوع به‌ویژه زمانی اهمیت دارد که شما با مشکلاتی مثل موارد زیر روبه‌رو هستید:

• خشکی چشم
• تاری دید
• حساسیت به نور
• نوسان در دید
• ناراحتی یا سوزش چشم

هر چه اطلاعات بیشتری در اختیار من باشد، ارزیابی دقیق‌تری از سلامت چشم شما خواهم داشت.

فراتر از عینک و نمره چشم

هنوز هم بسیاری از مردم تصور می‌کنند معاینه چشم فقط برای این است که ببینند به نمره قوی‌تری نیاز دارند یا نه.

به‌روزرسانی نسخه عینک مهم است، اما تنها بخش کوچکی از آن چیزی است که در یک معاینه جامع چشم انجام می‌شود.

وقتی معاینه می‌کنم، موارد زیر را هم بررسی می‌کنم:

• سلامت شبکیه
• وضعیت عصب بینایی
• رگ‌های خونی داخل چشم
• فشار داخل چشم
• نشانه‌های بیماری چشم
• تغییرات احتمالی مرتبط با بیماری‌های زمینه‌ای بدن

یکی از دلایلی که توصیه می‌کنیم معاینه چشم حتی در نبود علامت هم به‌صورت منظم انجام شود، همین است.

در واقع، گاهی مهم‌ترین یافته‌ها در بیمارانی دیده می‌شود که هیچ شکایتی ندارند.

فناوری‌های نوین مانند تصویربرداری دیجیتال شبکیه به ما اجازه می‌دهند تغییرات را در طول زمان ثبت و دنبال کنیم و مشکلات کوچکی را که در حالت عادی دیده نمی‌شوند، شناسایی نماییم.

چرا سابقه خانوادگی مهم‌تر از آن چیزی است که فکر می‌کنید

اگر تا به حال در مطب از شما پرسیده‌اند که آیا پدر، مادر، خواهر، برادر یا پدربزرگ و مادربزرگ شما بیماری چشمی داشته‌اند، دلیل مشخصی داشته است.

بعضی بیماری‌های چشمی جنبه ارثی دارند.

سابقه خانوادگی می‌تواند احتمال ابتلا به بیماری‌هایی مانند موارد زیر را افزایش دهد:

• گلوکوم (آب سیاه)
• دژنراسیون ماکولا وابسته به سن
• برخی بیماری‌های شبکیه

دانستن این اطلاعات کمک می‌کند تصمیم بگیرم کدام بخش‌های سلامت چشم شما را باید با دقت بیشتری پیگیری کنم.

حتی اگر چشم‌های شما امروز کاملاً سالم به نظر برسند، سابقه خانوادگی می‌تواند روی توصیه‌های من برای پیگیری‌های بعدی اثر بگذارد. اگر این بیماری در خانواده شما وجود دارد، مطالعه مقاله گلوکوم و آب مروارید می‌تواند مفید باشد.

تصویر بزرگ‌تر: سلامت بدن و سلامت چشم به هم گره خورده‌اند

یکی از لذت‌بخش‌ترین بخش‌های شغل من به‌عنوان اپتومتریست، کمک به بیماران است تا بفهمند مراقبت از چشم بخشی از مراقبت کلی از سلامتی است.

چشم‌های شما جدا از بقیه بدن کار نمی‌کنند. بیماری‌هایی مانند دیابت، فشار خون بالا، اختلالات کلسترول و مشکلات عروقی همگی می‌توانند روی آنچه در معاینه چشم می‌بینیم، اثر بگذارند.

به همین دلیل، آن سؤال‌هایی که در ابتدای ویزیت درباره سلامت عمومی شما پرسیده می‌شود، فقط یک کاغذبازی روتین نیستند.

این سؤال‌ها بخش مهمی از درک وضعیت کلی سلامت شما و حفاظت از بینایی شما در درازمدت هستند.

هدف من به‌عنوان دكتر ركسانا گنجى تنها این نیست که به بیماران کمک کنم واضح ببینند؛ بلکه می‌خواهم نگرانی‌های احتمالی را پیش از آنکه به مشکل بزرگ‌تری تبدیل شوند، شناسایی کنم. چه در اورورا، چه در نیومارکت، تورنهیل، وان یا ریچموندهیل با من ملاقات کنید، یک شرح حال دقیق پزشکی به ارائه کامل‌ترین مراقبت چشمی ممکن کمک می‌کند.

اگر یک سال یا بیشتر از آخرین معاینه چشم شما گذشته است، یک معاینه جامع می‌تواند بیماری‌های چشم را زود تشخیص دهد، تغییرات بینایی را پایش کند و درک ارزشمندی از سلامت چشم شما در اختیارتان قرار دهد.

گاهی مهم‌ترین بخش یک معاینه چشم، نسخه عینک نیست؛ بلکه آن چیزی است که چشم‌های شما درباره بقیه بدنتان به ما می‌گویند.

آماده‌اید نوبت معاینه چشم بگیرید؟

برای رزرو وقت، ساده‌ترین راه استفاده از سامانه رزرو آنلاین است که به‌صورت آنی در دسترس شماست: رزرو نوبت آنلاین.

بیماران فارسی‌زبان می‌توانند با کلینیک مورد نظر خود نیز مستقیماً تماس بگیرند. شماره تماس و آدرس همه کلینیک‌ها در صفحه کلینیک‌ها قرار دارد.

هنگام تماس، حتماً درخواست معاینه توسط دكتر ركسانا گنجى را مطرح كنيد، زيرا ممكن است در بعضى از كلينيك‌ها پزشكان ديگر نيز حضور داشته باشند.

برای آشنایی بیشتر با سوابق حرفه‌ای، می‌توانید صفحه درباره دكتر ركسانا گنجى را نیز مطالعه کنید.